Noel 2023, Helsinki

Mấy năm nay tôi hay dẫn vợ chưa cưới nghỉ đông ở đó. Phần Lan là một nơi không có bụi mịn, không khí ở đó phải nhẹ nhàng hơn ở Berlin vài lần, kiểu hít một hơi vào lồng ngực nó dễ dàng hơn một chút.

Trong chuyến đi đó tôi được một người bạn tặng cho cuốn The Four Agreements của Don Miguel Ruiz. Nó quá dễ với tôi, một quyển sách không có tính thử thách, vì đây chính là một phiên bản giản lược của Bát Chính Đạo. Tuy nhiên khi tôi bỏ qua được sự cao ngạo thì quả thật nội dung của Don Miguel Ruiz rất dễ nhớ, dễ tiếp thu, dễ lưu truyền và điều đó đáng được tôn trọng.

….

Bốn Thỏa Ước của Don Miguel Ruiz và Bát Chính Đạo trong đạo Phật đều nhằm hướng dẫn con người đến một cuộc sống hạnh phúc, bình an và giải thoát khỏi khổ đau. Tuy nhiên, Bát Chính Đạo là một con đường toàn diện và sâu sắc hơn, bao quát mọi khía cạnh của cuộc sống từ tư duy, lời nói, hành động đến tâm linh. Trong khi đó, Bốn Thỏa Ước là những nguyên tắc đơn giản và dễ áp dụng trong cuộc sống hàng ngày.

Sau đây chúng ta xem thử Đại Tướng Giáp đã giữ 4 thỏa ước như thế nào ? Được lợi ích gì ? Làm theo thì ta nhận được cái gì?

1. Be Impeccable with Your Word – Hãy Nói Lời Ngay Thẳng

Thỏa ước này tương ứng với nhánh Chính Ngôn (Samma Vaca) của Bát Chính Đạo.

Càng là người mạnh mẽ và quan trọng, lời của bạn nói càng có tính chất định hình thực tại của mọi người xung quanh. Cho nên bạn phải cẩn thận với sức ảnh hưởng của mình.

Tại sao?

Khi nói lời ngay thẳng, chúng ta không chỉ trung thực với người khác mà còn trung thực với chính mình. Một thời gian dài, bạn sẽ tạo ra một môi trường xung quanh mình, như một loại kết giới vô hình chặn mọi sự giả dối, bạn sẽ đòi hỏi / áp buộc sự trung thực từ những người xung quanh, bạn sẽ bài xích và cay đắng (tốt hơn là như vậy) với mọi hành vi trí trá.

Điều này tạo ra sự tin cậy và tôn trọng trong các mối quan hệ, giúp xây dựng nền tảng vững chắc cho mọi tương tác xã hội.

Chiến dịch Điện Biên Phủ

Cuối tháng 1 năm 1954, Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng Bộ Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ bắt đầu đưa quân lên vùng Tây Bắc để chuẩn bị cho chiến dịch. Ban đầu, kế hoạch được xây dựng là “đánh nhanh, thắng nhanh” với hy vọng kết thúc chiến dịch trong một thời gian ngắn.

Nhưng đến ngày 25 tháng 1, Giáp cho dừng kế hoạch 1 ngày để xem xét lại

Sau đó ông đã thay đổi hoàn toàn chủ trương của chiến dịch vì nhận ra lực lượng phòng thủ của quân Pháp mạnh hơn dự kiến, cùng với việc không đảm bảo về mặt hậu cần. Võ Nguyên Giáp triệu tập các chỉ huy của mình. Ông thẳng thắn thừa nhận rằng phương án “đánh nhanh, thắng nhanh” là không khả thi và sẽ gây tổn thất lớn. Thay vào đó, ông đề xuất phương án mới “đánh chắc, tiến chắc”.

“Đây là quyết định khó khăn nhất trong đời cầm quân của tôi. Một quyết định liên quan đến số phận của hàng chục ngàn chiến sĩ và cả vận mệnh của dân tộc“

– Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Cá nhân tôi cho rằng đây là một minh chứng cho thỏa ước Chính Ngôn. Nói sự thật, dù nó khó khăn đến đâu, dù phải lật toàn bộ sách lược, sự thật vẫn là sự thật và nó đã dẫn đến chiến thắng.

2. Don’t Take Anything Personally – Đừng Nhận Mọi Thứ Vào Mình

Thỏa ước này tương ứng với nhánh Chính Kiến (Samma Ditthi) của Bát Chính Đạo.

Chẳng có việc gì người khác làm vì bạn đâu, họ làm vì chính họ phản ánh hiện thực của họ.

Cha mẹ bạn có sinh ra bạn vì bạn không ? Nếu có họ đã hỏi ý kiến bạn chưa? Họ chỉ sinh ra bạn vì họ thấy vui, cần người nối dõi, bị thúc ép… nói chung chính cha mẹ bạn cũng sinh ra bạn vì họ muốn làm thế, đừng nhận cái đó vào mình.

Tại sao?

Bạn phải thấy được bản chất con người, những hành động hoặc lời nói của người khác thường phản ánh trạng thái cảm xúc, niềm tin và trải nghiệm của họ hơn là phản ánh giá trị thực sự của bạn.

Khi bạn không nhận mọi thứ vào mình, bạn giữ được sự tự chủ và bình tĩnh, không để những lời tiêu cực làm tổn thương bản thân.

Khi bạn không nhận, bạn giảm thiểu đau khổ cá nhân

Đức Phật Thích Ca Mâu Ni:

Khi Đức Phật bị một người đàn ông xúc phạm và mắng nhiếc, Ngài không đáp trả mà bình tĩnh nói:

“Nếu một người đem đến tặng bạn một món quà và bạn không nhận, thì món quà đó thuộc về ai?”

Người đàn ông trả lời: “Thuộc về người đã mang đến.”

Đức Phật nói tiếp: “Cũng như vậy, nếu ta không nhận những lời lăng mạ của ngươi, chúng vẫn thuộc về ngươi.”

3. Don’t Make Assumptions – Đừng Suy Đoán Viễn Vông:

Thỏa ước này tương ứng với nhánh Chính Tư Duy(Samma Sankappa) của Bát Chính Đạo.

Hãy dừng suy đoán người khác nghĩ gì và hỏi thẳng mặt, nó sẽ giúp bạn đỡ tốn năng lượng vô ích vào sự hiểu lầm, đau khổ và đủ thứ drama. Tôi đọc vị rất tốt nhưng gần đây cũng lười và hay hỏi thẳng vì càng lúc càng nhiều cái muốn biết không đoán hết được :p.

Tại sao?

Vì sự thật sẽ chiến thắng sự tưởng tượng: Khi chúng ta suy đoán, chúng ta thường dựa vào những thông tin không đầy đủ hoặc sai lệch, dẫn đến những kết luận không chính xác.

Suy đoán có thể dẫn đến hiểu lầm, tạo ra những xung đột và cảm giác bất an không cần thiết.

4. Always Do Your Best – Hãy Luôn Làm Hết Sức Mình:

Thỏa ước này tương ứng với nhánh Chính Tinh Tiến (Samma Vayama) của Bát Chính Đạo.

Điều tốt nhất bạn có thể làm phụ thuộc vào sức khỏe, khả năng, tài nguyên… của bạn trong từng thời điểm.

Đừng tự cao rằng mình luôn có thể chạy hết công suất.

Đừng tự ti rằng mình không thể chạy hết công suất.

Tại sao?

Làm hết sức mình trong mọi hoàn cảnh giúp bạn phát triển kỹ năng, tăng cường sự kiên nhẫn và bền bỉ. Điều này không chỉ cải thiện hiệu suất của bạn mà còn giúp bạn trưởng thành hơn qua từng trải nghiệm, từ đó mở rộng khả năng và tầm nhìn của bản thân.

Khi bạn luôn làm hết sức mình, bạn có thể tránh được cảm giác hối tiếc hoặc tự trách sau này.

Khi đã làm hết sức mình, bạn đã sống một đời của chính mình. Đắng cay mặn ngọt đủ vị tự do bạn nấu, bạn có nhân sinh của mình, bạn bất hối.